Stratosferische beschouwingen winter 2026-2027 - Ook deze winter gaan we weer de hogere atmosfeer erbij pakken en meer speciek de stratosferische polar vortex en de teleconnecties. Update 1
De koudevortex boven de noordpool op 10 hPa op 60N, oftewel de Stratosferische Polar Vortex
#SPV, ook wel aangeduid als Polar Night Jet
#PNJ begint door de steeds verdere negatieve stralingsbalans normaliter in de latere herfst "warm" te draaien. Opmerkelijk echter dat de komende dagen juist een verzwakking van het zonale windregime en dus de SPV zien
Deze verzwakking is geen gevolg van “te weinig kou” (neg. stralingsbalas -> radiatieve afkoeling bouwt de wervel op) maar wordt veroorzaakt door dynamische tegendruk in de vorm van teveel opwaartse planetaire golfactiviteit (1 en 2) die de westenwinden afremt en warme lucht poolwaarts transporteert
Pakken we de grafiek (1) met dagelijkse verdeling en evolutie van de gemiddelde zonale wind op 10 hPa op 60N (noordpool) van het
#ECMWF Extended Range Ensemble dat bestaat uit 101 ensemble leden erbij dan zien we dat de gemiddelde zonale windsnelheden met 5 m/s ver onder "normaal" gaan uitkomen. Sommige leden gaan zelfs voor een negatieve fase
Eenzelfde beeld zien we bij het
#GFS (2) met verwachte afzwakking ten opzichte van het gemiddelde (volgens GEFS-gemiddelde). Geen van de 31 leden berekent een sterkere vortex dan gemiddeld bij de laatste voorspellingsstap. Integendeel, de kans op een
#SSW is volgens het GEFS zelfs 23%. Een
#SSW rond deze tijd is overigens best bijzonder en zien we niet zo vaak.
Of het zoals de modellen deels laten doorchemeren uiteindelijk tot een volledige major
#SSW leidt is nog onzeker. De golforcering en de precieze resonantie in de stratosfeer zijn pas enkele dagen tot hooguit twee à drie weken betrouwbaar voorspelbaar; daarna wordt de uitkomst vooral bepaald door hoe de verstoorde wervel en de troposferische circulatie zich verder ontwikkelen.
Meer uitleg betreffende dit onderwerp kun je lezen in een oude bijdrage van Alpenweerman
alpenweerman.nl/winterverwac…