Polityka | Gospodarka | Społeczeństwo 🇪🇺UE | 🇵🇱Polska | Świat | Fakty | Dane | Opinie
- Tweets 3,275
- Following 2,697
- Followers 5,824
- Likes 14,378
🇪🇺 „Obawiam się, że Prokuratura Europejska zostanie po cichu zniszczona, ponieważ wykonuje swoją pracę” – ostrzegła Laura Kövesi, ustępująca szefowa EPPO.
W dzisiejszym wywiadzie dla „Politico” zarzuciła unijnym instytucjom niedofinansowanie prokuratury i stwarzanie przeszkód biurokratycznych.
EPPO powinno dysponować 230 prokuratorami delegowanymi, ale ma środki na zaledwie 180.
Tymczasem tylko w 2025 roku prokuratura:
➡️ Doprowadziła do 159 wyroków skazujących.
➡️ Zabezpieczyła majątek o wartości 289 mln euro.
➡️ Prowadziła 3602 śledztwa dotyczące potencjalnych strat dla budżetów UE i państw członkowskich wynoszących 67,3 mld euro.
Skuteczność skazań w sprawach EPPO sięga 95%.
3
19
514
Filip Janur 🇪🇺 🇵🇱 retweeted
Jest rozłam w relacjach #Francja 🇫🇷 - #Chiny 🇨🇳 i idzie nie tylko w kwestie historyczne. Tutaj może być nawet telefon od Macrona.
Podoba mi się, że skonfrontowano to z ambasadorem 🇨🇳 w 🇫🇷 i wprost odwołano się do historii. Był cios za cios; także w polityce zagranicznej.
🇫🇷🇨🇳 "Des racontars" : voilà comment l'ambassadeur de Chine en France, Deng Li @AmbassadeChine, qualifie les 80 millions de morts sous Mao Zedong.
Le Grand Bond en avant, la Révolution culturelle : tout cela n'a jamais existé.
Nous, les Occidentaux, les avons inventés pour diaboliser la Chine.
Et quand @DariusRochebin lui demande d'argumenter, Deng Li s'énerve, répète le mot "racontars" ("je ne suis pas venu ici pour discuter de ces racontars"), et nous parle des États-Unis (pourquoi ?) qui, selon des "rapports chinois", seraient bien "pires" sur les droits de l'homme que la Chine (ah, donc il reconnait quand même que la Chine est un peu responsable...).
La diplomatie des loups combattants devient la diplomatie des clowns 🤡
2
37
2,346
🇵🇱 Polska to Europa!
🇪🇺 Europa to Polska!
Nie pozwalajmy radykałom wmawiać, że to się wyklucza!
3
23
89
889
Warto przypomnieć, że nielegalne przekroczenia spadły o około 90% w porównaniu z 2015 rokiem.
Liczba wykrytych nielegalnych przekroczeń granic UE:
➡️ 2015: ok. 1 822 000
➡️ 2025: ok. 178 000
#CzyWieszŻe w ciągu ostatnich 2 lat #UniaEuropejska poczyniła znaczne postępy w dziedzinie migracji zmniejszając o ponad połowę liczbę nielegalnych przekroczeń granicy? Jednocześnie odsetek powrotów spadł do ponad 30%
Propozycja wzmocnienia @Frontex → link.europa.eu/mMXVF8
ALT Tytuł: FRONTEX Podtytuł: Wzmocnienie ochrony granic, zwiększenie roli powrotów i skuteczniejsze reagowanie kryzysowe Grafika przedstawia zdjęcie funkcjonariuszy w uniformach Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej oraz w prawym dolnym rogu logo Komisji Europejskie
13
41
721
🇮🇱 Wybory w Izraelu. Netanjahu bez większości parlamentarnej.
Pierwsze exit poll wskazują na to, że zdecydują partie arabskie.
➡️ Blok Netanjahu - ok. 50 mandatów.
➡️ Opozycja - 52–53 mandaty.
➡️ Partie arabskie - 17–18 mandatów.
Do większości w Knesecie potrzeba 61 mandatów.
Problem polega na tym, że Eisenkot i większość jego partnerów dotychczas wykluczali współtworzenie rządu z partiami arabskimi.
Co więcej, Netanjahu również wykluczał koalicję z partiami arabskimi. Jego Likud próbował we wrześniu 2026 r. doprowadzić do wykluczenia dwóch arabskich ugrupowań z wyborów.
Sąd Najwyższy ostatecznie dopuścił je do głosowania.
2
9
35
1,125
🇪🇺🇺🇸 USA oskarżają Europę o nieuczciwe wspieranie Airbusa.
Waszyngton zarzuca UE, że finansowanie Airbusa przez Europejski Bank Inwestycyjny kwotą 3 mld euro może naruszać porozumienie handlowe i dawać europejskiemu koncernowi przewagę nad Boeingiem.
Airbus odpowiada, że są to normalne, oprocentowane pożyczki na warunkach rynkowych.
Co ciekawe, USA same przez lata wspierały Boeinga miliardami dolarów, a WTO uznała część tej pomocy za niedozwolone subsydia.
Aktualizuje cytowany artykuł o nowa dane:
Zamówienia netto (styczeń–wrzesień 2026):
🇪🇺 Airbus: 1 105 samolotów
🇺🇸 Boeing: 618 samolotów
Wynik netto (pierwsze półrocze 2026):
🇪🇺 Airbus: +2,24 mld euro
🇺🇸 Boeing : −435 mln dolarów
Dostawy (styczeń–wrzesień 2026):
🇪🇺 Airbus: 547 samolotów
🇺🇸 Boeing: 475 samolotów
Europa utrzymuje przewagę w dostawach i tegorocznych zamówieniach.
🇪🇺 Jak Europa złamała amerykański monopol w lotnictwie 🇺🇸
W 1970 roku rynek lotnictwa cywilnego był praktycznie amerykańskim monopolem. Boeing dostarczał około 60% wszystkich dużych samolotów pasażerskich na świecie, Douglas 26%, a cała Europa razem zaledwie 13%. W praktyce USA kontrolowały 85–90% rynku. Linie lotnicze, także w Europie i Azji, kupowały głównie Boeingi, bo realnej alternatywy po prostu nie było.
W grudniu 1970 roku Europa mówi „stop”.
Powstaje Airbus Industrie, wspólne przedsięwzięcie Francji, Niemiec, później także Hiszpanii i Wielkiej Brytanii. W 2025 „Le Monde” donosił, że Polska rozważa zakup udziałów w Airbusie. Do transakcji jednak nie doszło.
Cel był jasny, złamać amerykańską dominację. Koszt stworzenia nowego samolotu liczono w miliardach, więc żadne państwo w pojedynkę nie miało szans.
1990 – Airbus ma tylko ok. 15% rynku. Boeing 62%, McDonnell Douglas 23%.
1997 – Boeing przejmuje McDonnell Douglas i chwilowo kontroluje ok. 70% rynku
Wydaje się, że Europa przegrała.
Ale historia skręca w drugą stronę.
2019 – Airbus staje się największą firmą lotniczą świata pod względem przychodów
2023 – liczba samolotów Airbusa w służbie po raz pierwszy przewyższa Boeinga
To ile samolotów mają obecnie, tj. w 2026 r.?
Airbus: dokładnie 14 788
Boeing: ponad 14 000 (nie podają dokładnej liczby)
Finanse pokazują zmianę układu sił:
Zysk netto 2025: Airbus 5,6 mld USD vs Boeing 2,24 mld USD
Airbus praktycznie bez długu netto, ma nadwyżkę gotówki ok. 14.4 mld USD.
Boeing z ok. 25 mld USD długu netto i dużymi ratami zapadającymi od 2026 r.
Europa nie tylko dogoniła, ale zaczęła wyznaczać kierunek. Airbus inwestuje w program ZEROe, to samolot wodorowy tzn. zeroemisyjny.
Od 13% udziału w rynku do globalnego lidera.
To nie był przypadek. To była strategia, współpraca i cierpliwość.
🇨🇳A co z Chinami?
Nic.
Chiny (COMAC) mają w sumie około 200–220 aktywnych samolotów. Mniej niż 1% rynku. Obecnie nieliczący się gracz.
To pokazuje, że zjednoczona Europa potrafi nie tylko dogonić, ale i wyprzedzić globalnych gigantów.
Czy jeśli podobną determinację i skalę współpracy przeniesiemy na obszary takie jak AI, Europa może realnie konkurować, a nawet wyprzedzić USA i Chiny?
17
78
533
19,909
🇪🇺Europa i państwa Pacyfiku mogą stworzyć jeden z największych obszarów wolnego handlu na świecie.
Potencjalne porozumienie UE–CPTPP połączyłoby gospodarki o łącznym PKB ponad 38 bln dolarów i ponad miliardzie mieszkańców.
Opowiadają również za przeszło jedną trzecią światowego handlu. Współpraca mogłaby znacząco wzmocnić pozycję gospodarczą Europy, ułatwić handel i ograniczyć zależność od USA oraz Chin.
"Stoimy u progu nowej ery geopolitycznej. Stawką są nasza wolność, suwerenność, bezpieczeństwo i dobrobyt”. - Kanclerz Niemiec Friedrich Merz podczas dzisiejszej wizyty w Singapurze.
Wezwał do zawarcia szerokiej umowy o wolnym handlu między Unią Europejską a CPTPP.
„Pracujmy wspólnie nad wielkim porozumieniem międzyregionalnym z członkami Partnerstwa Transpacyficznego”.
Członkowie CPTPP:
🇯🇵 Japonia
🇬🇧 Wielka Brytania
🇨🇦 Kanada
🇦🇺 Australia
🇲🇽 Meksyk
🇨🇱 Chile
🇵🇪 Peru
🇳🇿 Nowa Zelandia
🇸🇬 Singapur
🇲🇾 Malezja
🇻🇳 Wietnam
🇧🇳 Brunei
UE i CPTPP prowadzą już oficjalny dialog handlowy i prace nad zacieśnieniem współpracy.
4
68
223
3,457
Filip Janur 🇪🇺 🇵🇱 retweeted
Zachęcamy do zapoznania się ze szczegółami przedstawionej dziś propozycji wzmocnienia @Frontex ↓
ec.europa.eu/commission/pres…
1
13
225
🇪🇺Unia Europejska chce potroić liczebność Frontexu do 30 tysięcy funkcjonariuszy!
Komisja Europejska przedstawiła dziś projekt gruntownej reformy unijnej straży granicznej.
Przewiduje on:
➡️ Rozbudowę stałego korpusu z docelowych 10 do 30 tys. funkcjonariuszy.
➡️ Utworzenie sił szybkiego reagowania, gotowych do interwencji podczas kryzysów granicznych.
➡️ Rozszerzenie uprawnień Frontexu w zakresie odsyłania migrantów, także w operacjach między państwami spoza UE.
Projekt musi jeszcze zostać zatwierdzony przez Parlament Europejski i Radę UE.
8
61
276
2,802
Filip Janur 🇪🇺 🇵🇱 retweeted
Proces Nawrocki kontra Onet będzie jawny‼️Sąd uwzględnił nasz wniosek w tej sprawie ‼️
505
1,431
8,105
232,004
🇪🇺🇬🇧 Wielka Brytania negocjuje z UE objęcie brytyjskiego przemysłu motoryzacyjnego preferencjami „Made in Europe”.
Brytyjski minister Jonathan Reynolds poinformował dziś o postępach w rozmowach z Brukselą.
🇫🇷🇩🇪 Francja i Niemcy proponują, aby samochody produkowane w Wielkiej Brytanii mogły korzystać z unijnych preferencji. W zamian Londyn miałby stosować podobne do unijnych zasady ochrony handlu, w tym cła na chińskie samochody elektryczne.
🇪🇺 „Made in Europe” to projekt nowej polityki przemysłowej UE, zakładający preferowanie europejskich produktów w zamówieniach publicznych i programach wsparcia np. w motoryzacji, hutnictwie i czystych technologiach.
Celem jest wzmocnienie europejskiego przemysłu i ograniczenie zależności od zagranicznych dostawców, szczególnie Chin.
3
27
125
4,151
🇵🇱🇩🇪 Domański ostrzega Niemcy.
Niemcy przekazują Polsce przywództwo w europejskiej inicjatywie przemysłowej.
Podczas dzisiejszego Polsko-Niemieckiego Forum Gospodarczego w Warszawie niemiecka minister gospodarki Katherina Reiche zapowiedziała przekazanie Polsce kierowania inicjatywą Friends of Industry.
To nieformalny sojusz państw UE, który koordynuje stanowiska dotyczące europejskiego przemysłu i jego konkurencyjności. Polska ma stanąć na czele dalszej współpracy, np. w sprawach obniżenia kosztów energii, deregulacji i ochrony przed nieuczciwą konkurencją.
Reiche podkreśliła również, że Niemcy mogą uczyć się od Polski dynamiki rozwoju gospodarczego.
🇵🇱 Andrzej Domański skierował natomiast do Niemców jednoznaczne ostrzeżenie:
„Nigdy w żadnym scenariuszu nie ma powrotu do business as usual z Rosją. Na to Polska nigdy się nie zgodzi”.
Minister podkreślił, że Europa nie może ponownie uzależnić się od rosyjskich surowców, szczególnie gazu.
Polska i Niemcy deklarują więc wspólną walkę o silniejszy europejski przemysł, ale Warszawa wyznacza granice.
14
205
671
12,056
Tymczasem skrajna prawica, dyskredytując UE, chce dać Niemcom większą swobodę działania. Głupota czy sabotaż?
🇵🇱🇩🇪 Straszą Niemcami, a jednocześnie chcą wyjścia Polski z UE, choć powinni dążyć do wzmocnienia naszej pozycji wewnątrz Unii. Trudno o większą polityczną głupotę skrajnej prawicy.
Francuzi zrozumieli to już po II wojnie światowej.
🇫🇷🇩🇪 Jednym z celów francuskiej polityki integracji europejskiej było ograniczenie możliwości ponownej dominacji Niemiec nad Europą.
W 1950 roku Jean Monnet i Robert Schuman zaproponowali objęcie francuskiego i niemieckiego przemysłu węglowo-stalowego wspólną kontrolą.
🇫🇷 Francuscy senatorowie centrowi postulowali przyspieszenie integracji europejskiej, aby:
„Zakotwiczyć Niemcy we Wspólnocie Europejskiej” i zapobiec powstaniu bloku niemiecko-sowieckiego, który mógłby zdominować Europę Środkową i zmarginalizować Francję.
Po zjednoczeniu Niemiec w 1990 roku François Mitterrand dążył do pogłębienia integracji europejskiej, w tym utworzenia wspólnej waluty, aby związać rosnącą potęgę Niemiec z europejskimi instytucjami.
🇵🇱 Dziś Polska, jako członek UE, współdecyduje o przepisach, które obowiązują również Niemcy. Może budować koalicje, wpływać na unijną politykę gospodarczą i współtworzyć mechanizmy ograniczające jednostronne działania Berlina.
Poza Unią stracilibyśmy te formalne uprawnienia, podczas gdy Niemcy nadal korzystałyby ze swojej potęgi gospodarczej.
Trudno o większe braki intelektualne niż dobrowolne pozbawianie Polski narzędzi wpływu na Niemcy w imię rzekomej obrony suwerenności przed Berlinem. Straszyć niemiecką dominacją, a jednocześnie dążyć do rozwiązania, które dałoby Niemcom większą swobodę zawierania porozumień ponad naszymi głowami, choćby z Rosją?
To już nie polityczna głupota, lecz działanie ocierające się o sabotaż polskich interesów narodowych.
2
13
362
🇵🇱🇩🇪 Straszą Niemcami, a jednocześnie chcą wyjścia Polski z UE, choć powinni dążyć do wzmocnienia naszej pozycji wewnątrz Unii. Trudno o większą polityczną głupotę skrajnej prawicy.
Francuzi zrozumieli to już po II wojnie światowej.
🇫🇷🇩🇪 Jednym z celów francuskiej polityki integracji europejskiej było ograniczenie możliwości ponownej dominacji Niemiec nad Europą.
W 1950 roku Jean Monnet i Robert Schuman zaproponowali objęcie francuskiego i niemieckiego przemysłu węglowo-stalowego wspólną kontrolą.
🇫🇷 Francuscy senatorowie centrowi postulowali przyspieszenie integracji europejskiej, aby:
„Zakotwiczyć Niemcy we Wspólnocie Europejskiej” i zapobiec powstaniu bloku niemiecko-sowieckiego, który mógłby zdominować Europę Środkową i zmarginalizować Francję.
Po zjednoczeniu Niemiec w 1990 roku François Mitterrand dążył do pogłębienia integracji europejskiej, w tym utworzenia wspólnej waluty, aby związać rosnącą potęgę Niemiec z europejskimi instytucjami.
🇵🇱 Dziś Polska, jako członek UE, współdecyduje o przepisach, które obowiązują również Niemcy. Może budować koalicje, wpływać na unijną politykę gospodarczą i współtworzyć mechanizmy ograniczające jednostronne działania Berlina.
Poza Unią stracilibyśmy te formalne uprawnienia, podczas gdy Niemcy nadal korzystałyby ze swojej potęgi gospodarczej.
Trudno o większe braki intelektualne niż dobrowolne pozbawianie Polski narzędzi wpływu na Niemcy w imię rzekomej obrony suwerenności przed Berlinem. Straszyć niemiecką dominacją, a jednocześnie dążyć do rozwiązania, które dałoby Niemcom większą swobodę zawierania porozumień ponad naszymi głowami, choćby z Rosją?
To już nie polityczna głupota, lecz działanie ocierające się o sabotaż polskich interesów narodowych.
4
65
170
2,422
🇹🇷 Tureckego autokratę wyraźnie przestraszyły ostatnie wydarzenia z Węgier i Serbii.
"Ci, którzy pod pretekstem wolności prasy atakują nasz rząd, zanim spróbują stłumić przestępstwa za pomocą manifestacji, niech wyjdą, jeśli potrafią, i ujawnią swoje pokręcone i brudne powiązania."
Avrupa’nın kimi ülkelerinde yaşanan olaylardan cesaret alarak benzer bir teşebbüsün hayalini kuranlar varsa şunu bilsinler ki Türkiye sokakta bulunmamıştır, sokağa teslim edilecek bir ülke de değildir.
Basın özgürlüğü bahanesiyle hükûmetimize saldıranlar, nümayişle suç bastırmaya çalışmadan önce, eğer yapabiliyorlarsa çıksınlar, çarpık ve kirli ilişkilerini açıklasınlar.
Daha düne kadar meydanlarda basın kuruluşlarını, gazetecileri, televizyon kanallarını alenen tehdit edenler bize basın özgürlüğü dersi veremez.
Bizim ne basın özgürlüğüyle ne de eleştirel seslerle bir sorunumuz vardır.
Hakaret, yalan ve dezenformasyon içermediği sürece isteyen istediğini söylüyor, yazıyor, konuşuyor.
Ama dünyanın bütün demokratik ülkeleri gibi Türkiye de alengirli ilişkiler üzerinden kendisine operasyon çekilmesine müsaade etmez, edemez.
Community note
TC. Anayasası
Madde-34: Herkes, önceden izin almadan, silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir.”
Madde-11: Anayasa, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır.
anayasa.gov.tr/tr/bireysel-ba…
6
7
39
1,764
Filip Janur 🇪🇺 🇵🇱 retweeted
Cykl inwestycyjny AI wszedł w swoją kolejną fazę: bezpośrednie finansowanie dostawców (vendor financing) oraz gwałtowny drenaż rynku akcji poprzez masowe rozwodnienie (equity dilution).
System wygląda tak: Meta kupuje od producentów chipów procesory za dziesiątki miliardów dolarów. Producenci chipów raportują rekordowe marże i zyski netto, po czym biorą część tej wygenerowanej gotówki i... kupują za nią nowe akcje Mety, dostarczając jej kapitału na sfinansowanie kolejnych zamówień na ich własne chipy.
Ekosystem fakturował się wzajemnie, a teraz zaczyna bezpośrednio dokapitalizowywać własnych klientów, by utrzymać iluzję niegasnącego popytu.
Przejście Mety do oferty akcyjnej o wartości 95 mld USD (35 mld USD natychmiast i 60 mld USD w programie ATM) dowodzi, że rynek długu przestał absorbować kolejne biliony zobowiązań technologicznych.
Rynek akcji kocha narracje, rynek długu kocha twarde dane i liczby.
Niemal 4 lata od startu ChatGPT, a „sprzedawcy łopat” nadal dominują we wkładzie sektora technologicznego do wzrostu zysków S&P 500.
W czołówce beneficjentów nie ma firm sprzedających gotowe produkty AI dla biznesu czy konsumentów.
Przypomina to niekontrolowany wyścig w budowie fabryk, zanim sprawdzimy, czy będzie odpowiedni popyt na ich produkcję.
Spowolnienie capex może znacząco zmienić dynamikę zysków indeksu. Nie potrzeba załamania wykorzystania AI. Wystarczy, że nakłady będą rosły wolniej od oczekiwań.
Teraz widzimy wzrosty indeksów przy spadającym fwd P/E i wielu twierdzi że to okazja, bo jest "tanio" jak nigdy. To iluzja.
To zjawisko to klasyczny, podręcznikowy mechanizm pułapki szczytu zysków, który regularnie zamyka się nad inwestorami w późnych fazach supercykli inwestycyjnych.
Kiedy zyski z infrastruktury zaczną słabnąć, niska dziś wycena okaże się iluzją, a giełdowe spadki będą szły w parze z rosnącymi, a nie spadającymi mnożnikami.
7
27
141
17,123
Wydaje się, że świat wchodzi w erę autokracji, a demokracje są w odwrocie.
Dlatego wczorajsze zwycięstwa w Serbii i Brazylii, a wcześniej na Węgrzech, są tak ważne. Mogą zwiastować odwrócenie tego katastroficznego trendu.
Top 20 demokracji na świecie w roku 2025.
W nawiasach zmiana miejsca względem 2020 roku.
1. 🇩🇰 Dania (0)
2. 🇸🇪 Szwecja (0)
3. 🇳🇴 Norwegia (0)
4. 🇨🇭 Szwajcaria (+1)
5. 🇪🇪 Estonia (+4)
6. 🇮🇪 Irlandia (+6)
7. 🇨🇷 Kostaryka (−3)
8. 🇫🇮 Finlandia (−1)
9. 🇫🇷 Francja (+6)
10. 🇧🇪 Belgia (+1)
11. 🇨🇿 Czechy (+23)
12. 🇦🇺 Australia (+8)
13. 🇺🇾 Urugwaj (+3)
14. 🇳🇿 Nowa Zelandia (−8)
15. 🇩🇪 Niemcy (−7)
16. 🇨🇱 Chile (+9)
17. 🇱🇺 Luksemburg (+5)
18. 🇳🇱 Holandia (−8)
19. 🇦🇹 Austria (+5)
20. 🇱🇻 Łotwa (+9)
...
24. 🇯🇵 Japonia (+6)
28. 🇧🇷 Brazylia (+28)
36. 🇵🇱 Polska (+27)
51. 🇺🇸 USA (−20)
94. 🇭🇺 Węgry (−5)
112. 🇷🇸 Serbia (+7)
162. 🇷🇺 Rosja (−9)
171. 🇨🇳 Chiny (+3)
Democracy Report 2026, przedstawiający stan demokracji na świecie w 2025 roku przez szwedzki instytut V-Dem przy Uniwersytecie w Göteborgu.
Liberal Democracy Index (LDI) ocenia jakość demokracji. Uwzględnia uczciwość wyborów, wolność mediów, niezależność sądownictwa, prawa obywatelskie oraz skuteczność instytucji kontrolujących władzę.
🇭🇺 Węgry - autokracja wyborcza.
Miały systematyczne osłabianie demokracji.
Ograniczano niezależność sądów, pluralizm mediów i uczciwą konkurencję polityczną. Oczywiście indeks ten nie ocenił jeszcze zmian które nastąpiły po przegranej Fideszu.
🇷🇸 Serbia - autokracja wyborcza
Pod rządami Vučicia systematycznie osłabiono niezależność mediów, instytucji i jakość rywalizacji wyborczej.
🇵🇱 Polska - demokracja wyborcza
Według V-Dem rządy PiS od 2015 roku przyniosły osłabienie niezależności sądownictwa, instytucji państwowych i pluralizmu mediów.
Zmiana władzy w 2023 roku rozpoczęła odwracanie tego procesu. Polska awansowała w porównywanych rankingach o 27 miejsc.
Nie odzyskaliśmy jednak jeszcze poziomu demokracji z 2015 roku.
🇧🇷 Brazylia - demokracja wyborcza
Podczas rządów Jaira Bolsonaro podważano wiarygodność wyborów, atakowano media i niezależność sądownictwa.
Zwycięstwo Luli w 2022 roku zapoczątkowało demokratyczną odbudowę.
🇺🇸 USA – demokracja wyborcza
Rządy Trumpa dewatują wolność mediów, instytucje państwowe i sądownictwo.
Wyjaśniając, demokracja wyborcza nie jest pełną demokracją. Zapewnia ona wolne i uczciwe wybory, natomiast demokracja liberalna dodatkowo gwarantuje silną ochronę praw obywatelskich, niezależność sądów i skuteczną kontrolę władzy.
Dane V-Dem pokazują skalę globalnego regresu.
Państwa przechodzące autokratyzację:
➡️2005: 12 > 2025: 44
Państwa przechodzące demokratyzację:
➡️2005: 27 > 2025: 18
Państwa, w których pogarsza się wolność słowa:
➡️2005: 7 > 2025: 44
Państwa, w których poprawia się jakość wyborów:
➡️2005: 31 > 2025: 7
Ludność świata żyjąca w autokracjach:
➡️2005: 50% > 2025: 74%
W ciągu 20 lat liczba państw przechodzących autokratyzację wzrosła ponad trzykrotnie.
11
40
135
3,223
Uzupełniam temat o zmiany w samym indeksie, dają szerszy obraz sytuacji:
Uznałem, że informacje bez samej zmiany wskaźnika dają niepełny obraz, dlatego uzpełniam go tutaj.
Po myślniku obecna wartość indeksu LDI (2025), a w nawiasie zmiana wartości względem 2020 roku.
1. 🇩🇰 Dania - 0,88 (0,00)
2. 🇸🇪 Szwecja - 0,85 (−0,02)
3. 🇳🇴 Norwegia - 0,85 (+0,01)
4. 🇨🇭 Szwajcaria - 0,84 (−0,01)
5. 🇪🇪 Estonia - 0,84 (−0,01)
6. 🇮🇪 Irlandia -0,82 (0,00)
7. 🇨🇷 Kostaryka - 0,81 (−0,04)
8. 🇫🇮 Finlandia - 0,81 (−0,04)
9. 🇫🇷 Francja - 0,80 (+0,01)
10. 🇧🇪 Belgia - 0,79 (−0,03)
11. 🇨🇿 Czechy - 0,79 (+0,09)
12. 🇦🇺 Australia - 0,79 (0,00)
13. 🇺🇾 Urugwaj - 0,79 (−0,02)
14. 🇳🇿 Nowa Zelandia - 0,79 (−0,04)
15. 🇩🇪 Niemcy - 0,78 (−0,04)
16. 🇨🇱 Chile - 0,78 (+0,02)
17. 🇱🇺 Luksemburg - 0,78 (−0,01)
18. 🇳🇱 Holandia - 0,77 (−0,04)
19. 🇦🇹 Austria - 0,76 (−0,03)
20. 🇱🇻 Łotwa - 0,75 (+0,01)
...
24. 🇯🇵 Japonia - 0,73 (−0,01)
28. 🇧🇷 Brazylia - 0,70 (+0,17)
36. 🇵🇱 Polska - 0,65 (+0,20)
51. 🇺🇸 USA - 0,57 (−0,16)
94. 🇭🇺 Węgry - 0,32 (−0,04)
112. 🇷🇸 Serbia - 0,21 (−0,04)
162. 🇷🇺 Rosja - 0,06 (−0,04)
171. 🇨🇳 Chiny - 0,04 (0,00)
Wartości i zmiany indeksu zaokrągliłem do dwóch miejsc po przecinku.
6
104
Uznałem, że informacje bez samej zmiany wskaźnika dają niepełny obraz, dlatego uzpełniam go tutaj.
Po myślniku obecna wartość indeksu LDI (2025), a w nawiasie zmiana wartości względem 2020 roku.
1. 🇩🇰 Dania - 0,88 (0,00)
2. 🇸🇪 Szwecja - 0,85 (−0,02)
3. 🇳🇴 Norwegia - 0,85 (+0,01)
4. 🇨🇭 Szwajcaria - 0,84 (−0,01)
5. 🇪🇪 Estonia - 0,84 (−0,01)
6. 🇮🇪 Irlandia -0,82 (0,00)
7. 🇨🇷 Kostaryka - 0,81 (−0,04)
8. 🇫🇮 Finlandia - 0,81 (−0,04)
9. 🇫🇷 Francja - 0,80 (+0,01)
10. 🇧🇪 Belgia - 0,79 (−0,03)
11. 🇨🇿 Czechy - 0,79 (+0,09)
12. 🇦🇺 Australia - 0,79 (0,00)
13. 🇺🇾 Urugwaj - 0,79 (−0,02)
14. 🇳🇿 Nowa Zelandia - 0,79 (−0,04)
15. 🇩🇪 Niemcy - 0,78 (−0,04)
16. 🇨🇱 Chile - 0,78 (+0,02)
17. 🇱🇺 Luksemburg - 0,78 (−0,01)
18. 🇳🇱 Holandia - 0,77 (−0,04)
19. 🇦🇹 Austria - 0,76 (−0,03)
20. 🇱🇻 Łotwa - 0,75 (+0,01)
...
24. 🇯🇵 Japonia - 0,73 (−0,01)
28. 🇧🇷 Brazylia - 0,70 (+0,17)
36. 🇵🇱 Polska - 0,65 (+0,20)
51. 🇺🇸 USA - 0,57 (−0,16)
94. 🇭🇺 Węgry - 0,32 (−0,04)
112. 🇷🇸 Serbia - 0,21 (−0,04)
162. 🇷🇺 Rosja - 0,06 (−0,04)
171. 🇨🇳 Chiny - 0,04 (0,00)
Wartości i zmiany indeksu zaokrągliłem do dwóch miejsc po przecinku.
Wydaje się, że świat wchodzi w erę autokracji, a demokracje są w odwrocie.
Dlatego wczorajsze zwycięstwa w Serbii i Brazylii, a wcześniej na Węgrzech, są tak ważne. Mogą zwiastować odwrócenie tego katastroficznego trendu.
Top 20 demokracji na świecie w roku 2025.
W nawiasach zmiana miejsca względem 2020 roku.
1. 🇩🇰 Dania (0)
2. 🇸🇪 Szwecja (0)
3. 🇳🇴 Norwegia (0)
4. 🇨🇭 Szwajcaria (+1)
5. 🇪🇪 Estonia (+4)
6. 🇮🇪 Irlandia (+6)
7. 🇨🇷 Kostaryka (−3)
8. 🇫🇮 Finlandia (−1)
9. 🇫🇷 Francja (+6)
10. 🇧🇪 Belgia (+1)
11. 🇨🇿 Czechy (+23)
12. 🇦🇺 Australia (+8)
13. 🇺🇾 Urugwaj (+3)
14. 🇳🇿 Nowa Zelandia (−8)
15. 🇩🇪 Niemcy (−7)
16. 🇨🇱 Chile (+9)
17. 🇱🇺 Luksemburg (+5)
18. 🇳🇱 Holandia (−8)
19. 🇦🇹 Austria (+5)
20. 🇱🇻 Łotwa (+9)
...
24. 🇯🇵 Japonia (+6)
28. 🇧🇷 Brazylia (+28)
36. 🇵🇱 Polska (+27)
51. 🇺🇸 USA (−20)
94. 🇭🇺 Węgry (−5)
112. 🇷🇸 Serbia (+7)
162. 🇷🇺 Rosja (−9)
171. 🇨🇳 Chiny (+3)
Democracy Report 2026, przedstawiający stan demokracji na świecie w 2025 roku przez szwedzki instytut V-Dem przy Uniwersytecie w Göteborgu.
Liberal Democracy Index (LDI) ocenia jakość demokracji. Uwzględnia uczciwość wyborów, wolność mediów, niezależność sądownictwa, prawa obywatelskie oraz skuteczność instytucji kontrolujących władzę.
🇭🇺 Węgry - autokracja wyborcza.
Miały systematyczne osłabianie demokracji.
Ograniczano niezależność sądów, pluralizm mediów i uczciwą konkurencję polityczną. Oczywiście indeks ten nie ocenił jeszcze zmian które nastąpiły po przegranej Fideszu.
🇷🇸 Serbia - autokracja wyborcza
Pod rządami Vučicia systematycznie osłabiono niezależność mediów, instytucji i jakość rywalizacji wyborczej.
🇵🇱 Polska - demokracja wyborcza
Według V-Dem rządy PiS od 2015 roku przyniosły osłabienie niezależności sądownictwa, instytucji państwowych i pluralizmu mediów.
Zmiana władzy w 2023 roku rozpoczęła odwracanie tego procesu. Polska awansowała w porównywanych rankingach o 27 miejsc.
Nie odzyskaliśmy jednak jeszcze poziomu demokracji z 2015 roku.
🇧🇷 Brazylia - demokracja wyborcza
Podczas rządów Jaira Bolsonaro podważano wiarygodność wyborów, atakowano media i niezależność sądownictwa.
Zwycięstwo Luli w 2022 roku zapoczątkowało demokratyczną odbudowę.
🇺🇸 USA – demokracja wyborcza
Rządy Trumpa dewatują wolność mediów, instytucje państwowe i sądownictwo.
Wyjaśniając, demokracja wyborcza nie jest pełną demokracją. Zapewnia ona wolne i uczciwe wybory, natomiast demokracja liberalna dodatkowo gwarantuje silną ochronę praw obywatelskich, niezależność sądów i skuteczną kontrolę władzy.
Dane V-Dem pokazują skalę globalnego regresu.
Państwa przechodzące autokratyzację:
➡️2005: 12 > 2025: 44
Państwa przechodzące demokratyzację:
➡️2005: 27 > 2025: 18
Państwa, w których pogarsza się wolność słowa:
➡️2005: 7 > 2025: 44
Państwa, w których poprawia się jakość wyborów:
➡️2005: 31 > 2025: 7
Ludność świata żyjąca w autokracjach:
➡️2005: 50% > 2025: 74%
W ciągu 20 lat liczba państw przechodzących autokratyzację wzrosła ponad trzykrotnie.
1
1
11
590