“Ik ben niet kritischer geworden, China is veranderd.”
Ik ben bij de boekpresentatie van sinoloog en journalist Garrie van Pinxteren, die de afgelopen viereneenhalve decennia van dichtbij zag hoe China zich ontwikkelde en veranderde, van Deng Xiaoping tot Xi Jinping. Vanaf 2001 was zij correspondent voor onder meer NRC en de NOS. In 2018 keerde zij terug naar China, waar ze tot 2025 bleef wonen en werken.
Garrie’s afscheid van haar tweede periode bij NRC betekende ook een nieuw begin. Haar persoonlijke afscheidscolumn, waarin ze terugblikte op haar werk en leven in een sterk veranderd China, resoneerde zo met lezers dat het uiteindelijk de drijfveer werd voor het boek dat nu in de boekhandels ligt: "Control en Delete - Herinneringen aan een Autoritair China."
Een interessante rode draad van deze avond, die ook terugkomt in de vragen van het publiek, is ht debat rondom de westerse berichtgeving over China en of die nu te negatief is of niet. We besteden volgens Garrie te veel tijd aan die vraag. De taak van een journalist is niet om positief of negatief over China te schrijven, maar om te onderzoeken wat er gebeurt, machtsstructuren bloot te leggen en systemen te bevragen.
Garrie vindt niet dat zij door de jaren heen kritischer is geworden over China, maar dat China zelf is veranderd. Het land is geslotener geworden en er is minder ruimte voor discussie.
Tegelijkertijd blijft China volgens haar onderbelicht. Er zijn ontzettend veel verhalen te vertellen, maar juist het vertellen daarvan is moeilijker geworden. Afspraken worden afgezegd, deuren blijven dicht en rond gevoelige onderwerpen liggen zoveel rookgordijnen dat het soms bijna onmogelijk is om tot de kern te komen.
Daarin zit een paradox. Een Chinese onderzoeksjournalist zei ooit tegen Garrie dat China juist het ideale land voor journalisten is: niets is wat het lijkt, overal zitten verborgen verhalen en er is altijd iets nieuws naar boven te halen.
En misschien is dat precies waarom het zo belangrijk blijft om die verhalen te vertellen, en om te luisteren naar de mensen in China die proberen hun eigen geschiedenis, in al haar diversiteit en complexiteit, te bewaren. Een goede reden om Garrie's boek te gaan lezen.