టేక్డౌన్ ఇంటిమేషన్ కాపీ యూజర్కూ ఇవ్వాల్సిందే
సోషల్ మీడియా పేజీ బ్లాకింగ్పై పంజాబ్-హరియాణా హైకోర్టు స్పష్టీకరణ
SP ఆదేశాలు చెల్లవు, ఆ అధికారం DIG స్థాయి కంటే తక్కువ అధికారికి లేదు
సోషల్ మీడియాలో ఏదైనా పేజీని లేదా పోస్టును తొలగించాలని అధికారులు ఫేస్బుక్ వంటి ఇంటర్మీడియరీ సంస్థలకు ఇంటిమేషన్ పంపినప్పుడు, ఆ ఇంటిమేషన్ కాపీని సంబంధిత యూజర్కు కూడా అందజేయాలని పంజాబ్-హరియాణా హైకోర్టు స్పష్టం చేసింది. హరియాణా 24 న్యూస్ నెట్వర్క్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్ ఫేస్బుక్ పేజీని బ్లాక్ చేస్తూ హరియాణా పోలీసులు జారీ చేసిన ఆదేశాన్ని జస్టిస్ త్రిభువన్ దహియా కొట్టివేశారు. పేజీని పునరుద్ధరించాలని ఆదేశించారు. ఈ తీర్పు అక్టోబర్ 5న వెలువడింది.
నిబంధనల్లో లేకపోయినా వర్తిస్తుంది
ఐటీ (ఇంటర్మీడియరీ మార్గదర్శకాలు, డిజిటల్ మీడియా నైతిక నియమావళి) నిబంధనలు, 2021లోని రూల్ 3 ప్రకారం కంటెంట్ తొలగింపు గురించి యూజర్కు తెలియజేయాలన్న నిబంధన స్పష్టంగా లేదని కోర్టు గుర్తించింది. అయితే అది సహజ న్యాయ సూత్రాల్లో భాగమైన తప్పనిసరి బాధ్యత అని పేర్కొంది. కాబట్టి ఆ నిబంధనలోనే అది అంతర్లీనంగా ఉన్నట్లు చదవాలని తేల్చింది. ఇంటర్మీడియరీకి ఇంటిమేషన్ పంపేటప్పుడే దాని కాపీని యూజర్కు ఇవ్వాలని ఆదేశించింది. అలా చేస్తేనే ఆ ప్రక్రియ సహజ న్యాయానికి అనుగుణంగా, రాజ్యాంగబద్ధంగా ఉంటుందని వ్యాఖ్యానించింది.
కేసు నేపథ్యం
యమునానగర్ జిల్లా ఎస్పీ ఆదేశాల మేరకు తమ ఫేస్బుక్ పేజీని భారత్లో బ్లాక్ చేశారని, ముందస్తు నోటీసు ఏదీ ఇవ్వలేదని పిటిషనర్ కంపెనీ కోర్టుకు తెలిపింది. దీనిపై పోలీసులు ఇచ్చిన వివరణ ఇది: కంపెనీ డైరెక్టర్లలో ఒకరు దోపిడీ (ఎక్స్టార్షన్) కేసులో నిందితుడు. బాధితుడిని బెదిరించడానికి అతను ఈ పేజీని వాడుతున్నాడు. అందుకే పేజీని నిలిపివేయాలని ఫేస్బుక్కు ఆగస్టు 21న ఇంటిమేషన్ పంపామని పోలీసులు చెప్పారు.
ఎస్పీకి ఆ అధికారమే లేదు
ఇలాంటి ఇంటిమేషన్ జారీ చేసే అధికారి డిప్యూటీ ఇన్స్పెక్టర్ జనరల్ ఆఫ్ పోలీస్ (DIG) ర్యాంకు కంటే తక్కువ స్థాయి వారై ఉండకూడదని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. ఈ కేసులో ఎస్పీ ఇంటిమేషన్ జారీ చేయడం నిబంధనల ఉల్లంఘనేనని తేల్చింది. ఆ అధికారాన్ని ఎస్పీకి బదలాయించామన్న రాష్ట్ర ప్రభుత్వ వాదనను తిరస్కరించింది. అలాంటి బదలాయింపునకు వీలు కల్పించే నిబంధన ఏదో ప్రభుత్వం చూపలేకపోయిందని పేర్కొంది. తనకు లేని అధికారాన్ని ఎస్పీ చేజిక్కించుకున్నారని, ఇది చట్టబద్ధ నిబంధనలను బాహాటంగా ఉల్లంఘించడమేనని, అధికార దుర్వినియోగమని కోర్టు తీవ్రంగా వ్యాఖ్యానించింది.
ఫిర్యాదుల వ్యవస్థకు పంపడం వ్యర్థం
పిటిషనర్ ముందుగా ఫేస్బుక్ ఫిర్యాదుల పరిష్కార వ్యవస్థను ఆశ్రయించాలన్న ప్రభుత్వ వాదనను కూడా కోర్టు అంగీకరించలేదు. ఆగస్టు 21 నాటి ఇంటిమేషన్ కాపీనే పిటిషనర్కు ఇవ్వనప్పుడు, ఆ వ్యవస్థను ఆశ్రయించడం నిష్ఫలమని పేర్కొంది. అది పిటిషనర్ తనను తాను సమర్థించుకునే హక్కును దెబ్బతీస్తుందని వ్యాఖ్యానించింది.
పిటిషనర్ పేజీలో భవిష్యత్తులో ఏదైనా చట్టవిరుద్ధ అంశం కనిపించి, ఇంటర్మీడియరీకి ఇంటిమేషన్ పంపాల్సి వస్తే, పంపిన వెంటనే దాని కాపీని పిటిషనర్కు అందజేయాలని కూడా కోర్టు ఆదేశించింది.